دورهٔ گروهی با رویکرد پزشکی ذهن و بدن (MBM)
بهبودی از تروما
فضایی ساختارمند و حمایتگر برای شناخت واکنشهای ذهن و بدن، تقویت خودتنظیمی و بازیابی ارتباط آگاهانهتر با خود.
تروما و تاثیر آن بر ذهن و بدن
تجربههای تروماتیک و فشارهای شدید یا مداوم نهتنها بر افکار و هیجانهای ما اثر میگذارند، بلکه بدن، سیستم عصبی، احساس امنیت و حتی شیوه ارتباط ما با خود و دیگران را نیز تحتتأثیر قرار میدهند. در مواجهه با تهدید، بدن برای محافظت از ما پاسخهای بقا مانند جنگ، گریز، خشکشدن یا سازگارشدن با تهدید را فعال میکند. گاهی این واکنشها حتی پس از پایان خطر نیز ادامه مییابند و به شکل اضطراب، گوشبهزنگی مداوم، اختلال خواب، تنشها و دردهای بدنی، خستگی، دشواری در تمرکز یا احساس فاصله از خود و دیگران ظاهر میشوند.
گاهی ممکن است برای مدتی طولانی با فشار روانی و استرس روبهرو باشیم؛ بهگونهای که پیش از آنکه فرصت کافی برای بازیابی از یک تجربه دشوار را پیدا کنیم، با فشار یا بحران دیگری مواجه شویم. در این شرایط، ذهن و بدن برای مدت طولانی در وضعیت آمادهباش باقی مانده و فرصت کافی برای بازیابی احساس امنیت و بازگشت به تعادل را پیدا نمیکند.
از آنجا که تروما ذهن و بدن را بهصورت یکپارچه تحتتأثیر قرار میدهد، بهبودی از آثار آن نیز نمیتواند صرفاً به افکار، شناخت یا صحبت درباره تجربههای گذشته محدود شود. رویکردهای نوین آگاه به تروما، ذهن و بدن را در پیوند عمیق با یکدیگر در نظر میگیرند و تلاش میکنند به افراد در بازسازی احساس امنیت، ارتباط آگاهانهتر با بدن و تقویت ظرفیت تنظیم سیستم عصبی کمک کنند.
پزشکی ذهن و بدن (Mind-Body Medicine) یکی از این رویکردهاست که به افزایش خودآگاهی، تنظیم بهتر واکنشهای استرس و تقویت منابع درونی افراد برای مواجهه با آثار تجربههای تروماتیک و دشوار کمک میکند.
پزشکی ذهن و بدن چیست؟
پزشکی ذهن و بدن (Mind-Body Medicine) رویکردی یکپارچه و مبتنی بر شواهد علمی است که بر ارتباط متقابل ذهن، بدن، هیجانها و روابط انسانی با هدف بهبودی از تروما تمرکز دارد. الگوی مورد استفاده در این دوره توسط «مرکز پزشکی ذهن و بدن» (The Center for Mind-Body Medicine) در آمریکا توسعه یافته و بیش از سه دهه است که در جوامع مختلف برای ارتقای سلامت روان، پردازش تروما و بهبودی از آن، بهویژه پس از بحرانهای انسانی مانند جنگ و مهاجرت، به کار گرفته شده است.
این رویکرد بر این اساس استوار است که افراد میتوانند با یادگیری و تمرین مهارتهای ذهن و بدن در فضایی امن و حمایتگر، آگاهی بیشتری از تجربیات، نیازها و واکنشهای خود به دست آورده و ظرفیت خودتنظیمی و خودمراقبتی را بهویژه در شرایط دشوار تقویت کنند.
این گروه چگونه به بهبودی از آثار تروما کمک میکند؟
از آنجا که تروما ذهن، بدن، سیستم عصبی، احساس امنیت و روابط ما را تحتتأثیر قرار میدهد، بهبودی از آثار آن نیز نیازمند فرایندی چندبعدی است. هدف این گروه صرفاً ایجاد آرامش موقت یا صحبت درباره تجربههای گذشته نیست؛ بلکه شرکتکنندگان مجموعهای از مهارتهای عملی را فرامیگیرند که به آنها کمک میکند واکنشهای ذهن و بدن خود را بهتر بشناسند، نشانههای استرس، تروما و برانگیختگی را تشخیص دهند و بهتدریج ظرفیت خود را برای بهبودی افزایش دهند.
تمرین این مهارتها به افزایش خودآگاهی، ارتباط آگاهانهتر با بدن، تقویت خودتنظیمی و احساس اختیار و عاملیت کمک میکند. هدف این است که هر فرد مجموعهای از ابزارهای عملی در اختیار داشته باشد که بتواند آنها را متناسب با نیاز خود، نهفقط در جلسات گروه، بلکه در زندگی روزمره نیز به کار گیرد.
ارتباط انسانی نیز بخش مهمی از این فرایند است. گروه فرصتی فراهم میکند تا افراد در فضایی حمایتگر و بدون قضاوت، ضمن حفظ اختیار کامل درباره آنچه مایلاند با دیگران به اشتراک بگذارند، شنیده شوند، از تجربههای یکدیگر بیاموزند و احساس ارتباط و حمایت اجتماعی را عمیقتر تجربه کنند.
در این دوره چه میآموزیم و تمرین میکنیم؟
- شناخت پاسخهای استرس و بقا و تأثیر آنها بر ذهن و بدن
- تنفس شکم نرم و سایر تمرینهای تنفسی با هدف آرامسازی سیستم عصبی
- انواع مدیتیشن و تمرینهای ذهنآگاهی
- تمرینهای افزایش آگاهی از بدن، سیستم عصبی و حسهای بدنی
- تمرینهای حرکت آگاهانه و برونریزی به وسیله تحرک در بدن
- تصویرسازی هدایتشده (Guided Imagery)
- نوشتن، نقاشی و سایر شیوههای خودبیانگری به عنوان ابزارهایی برای دسترسی به ناهشیار و پردازش تروما
- خوردن آگاهانه
- تمرین مهارتهای خودتنظیمی (Self-Regulation)
- تقویت ارتباط، همتنظیمی (Co-Regulation) و حمایت اجتماعی
این دوره برای چه کسانی مناسب است؟
تروما بخشی از تجربه انسانی است و هر فرد ممکن است در طول زندگی با رویدادهای دشوار یا تجربههای تروماتیک روبهرو شده باشد یا در حال عبور از آنها باشد؛ ازاینرو، این دوره میتواند برای طیف گستردهای از افراد مفید باشد.
این رویکرد میتواند به شکل ویژهای برای شما مفید باشد اگر:
- با استرس مزمن، فشارهای طولانیمدت زندگی یا احساس فرسودگی روبهرو هستید
- تجربههای تروماتیک یا شرایط دشوار و تهدیدکنندهای را پشت سر گذاشتهاید یا همچنان با پیامدهای آنها مواجه هستید
- با اضطراب، خلق پایین یا برخی علائم افسردگی روبهرو هستید
- مشکلاتی مانند اختلال در خواب، تنش و برانگیختگی مداوم یا دشواری در آرامشدن را تجربه میکنید
- تمایل دارید توانایی خود را برای مدیریت استرس، تنظیم هیجانها و واکنشهای بدنی و مواجهه با موقعیتهای دشوار تقویت کنید
- مایل هستید ارتباط آگاهانهتری با ذهن و بدن خود برقرار کنید و مهارتهای بیشتری برای خودمراقبتی و افزایش تابآوری بیاموزید
این دوره همچنین میتواند برای افرادی که در شرایط دشواری مانند مهاجرت، سوگ، تغییرات عمده زندگی یا بحرانهای طولانیمدت قرار دارند، فضایی برای یادگیری مهارتهای خودمراقبتی، تنظیم استرس و دریافت حمایت گروهی فراهم کند.
برای شرکت در دوره به هیچ پیشزمینه یا تجربه قبلی در مدیتیشن، ذهنآگاهی یا پزشکی ذهن و بدن نیاز نیست.
روانشناس و تسهیلگر گروه
آنیتا صدیقی
روانشناس بالینی با رویکرد آگاه به تروما
تسهیلگر و سوپروایزر رسمی از The Center for Mind-Body Medicine
ساختار و شرایط دوره
- یک مصاحبه اولیه با هر شرکتکننده با هدف بررسی نیازها و هدفگذاری فردی
- ۸ جلسه گروهی به صورت هفتگی، هر جلسه ۲ ساعت
- یک جلسه پیگیری، یک ماه پس از آخرین جلسه گروه
- ظرفیت گروه: حداکثر ۱۲ نفر
- برای اطلاع از هزینه و شرایط پرداخت فرم زیر را پر نمایید